دومین جلسه از جلسات نقد و بررسی کتا­ب­های انتشار یافته توسط انتشارات پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی با حضور دکتر حمید احمدی، مترجم کتاب تراژدی علوم سیاسی و دکتر جهانگیر معینی علمداری به عنوان منتقد کتاب برگزار شد. به گزارش واحد روابط عمومی پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، در ابتدای جلسه احمدی گفت: کتاب تراژدی علوم سیاسی در دهه 80 میلادی نوشته شده و در واقع نقدی بر رشته علوم سیاسی در امریکاست و از آن تمجید شد. البته در امریکا از کتاب خیلی­ها هم برآشفته شدند، علتش این بود که کتاب در واقع نقد آن گرایش مسلط بر علوم سیاسی در امریکا بود که در دانشگاه­ها ریشه دوانده بود. وی افزود: معمولاً اکثر رشته­های علوم سیاسی اعم از روابط بین­الملل یا علوم سیاسی عمدتاً main stream یعنی جریان اصلی سنتی هستند. دیدگاه­های محافظه­کارانه دارند. معمولاً دیدگاه­های انتقادی را خیلی برنمی­تابند و چون این نویسنده از دیدگاه انتقادی نقد کرده و تز اصلی هم این است که علوم سیاسی امروزه امریکا با این روندی که در پیش گرفته از آن محتوای اصلیش شاید تهی شده، به این صورت دیگر در آن تکنیک حاکم شده؛ روال­های اداری حاکم شده بحث­های استخدام و ارتقا و همه دنبال این هستند که موقعیت خودشان را بهبود ببخشند. مترجم کتاب تراژدی علوم سیاسی در ادامه تاکید کرد: این داستان با داستان علوم سیاسی ایران در ارتباط است. مثلاً ساختاری که می­گوید و حاکم است و یا ارتباط علوم سیاسی و پژوهش­های علوم سیاسی با نهادهای قدرت الان خیلی زیاد شده، یعنی کلاً  به سمت بحثهای خاصی و انواع و اقسام مسائلی که ما درگیر هستیم، رفته است. از یک دهة پیش، تحت عنوان آفت publish & perish  یعنی یا منتشر کن یا بمیر. می­گوید این که تند و تند مقاله می­نوشتند و کتاب­های الکی تکست درمی­آورند، این سرنوشت را علوم سیاسی ما هم پیدا کرده. استادهایی که همه­اش مقالة مشترکبه نام دانشجو چاپ می­کنند. فقط فکرش ارتقا است. معینی نیز با اشاره به شناخت خود از حوزه مطالعات احمدی تاکید کرد: ترجمه این کتاب را پسندیدم و خیلی کتاب راحت و قابل خواندنی بود. به همین خاطر در زمینه ترجمه عرض چندانی ندارم و بیشتر درباره خود کتاب می­خواهم صحبت کنم. در این کتاب خیلی روی موضوع انجمن­ها هم تأکید شده است. یکی از ویژگی­های خیلی مهم علوم سیاسی در آمریکا نقش خیلی برجسته انجمن­ها هست و حتی بخش شرقی و بخش غربی خیلی مطالعات علوم سیاسی سازمان­یافته است. خود اساتید دیگر از آن پوسته محلی خودشان بیرون می­آیند و با همکارانشان در اقصی نقاط کشور آمریکا که خیلی هم کشور بزرگی هست ارتباط برقرار می­کنند. از طرف دیگر این حسن را هم دارد که یک سازمانی فوق بر دانشگاه­ها وجود دارد که می­تواند آثار اینها را منتشر کند، کنگره و همایش برگزار کند. وی افزود:  وقتی این کتاب را می­خوانیم می­بینیم که چطور این تحول به صورت زیرپوستی در خود سطح آکادمی در آمریکا دارد پیش می­رود. جای همچین اثری برای ایران خالی هست یعنی مطالعات هرچند در سطح پراکنده و نه چندان مثل اینجا منسجم باز هم شاید اگر یک خط سیری به صورت یک تاریخچه بیاید شاید بتواند یک مبنایی باشد در بازاندیشی. در علوم سیاسی در ایران چون هیچ صدای مشخصی نبوده و اینکه مطالعات سیاسی در ایران خیلی پراکنده بوده شاید تا حدود زیادی مشکل سازمانی وجود داشته و شاید استعدادها کشف نشده­اند، تا حدودی شاید به خاطر این بوده که آموزش­ها درست نبودند، تصمیم­گیرها درست نبودند. دکتر سیدعبدالامیر نبوی، رئیس انجمن علوم سیاسی و عضو هیئت علمی پژوهشکده نیز در ادامه نشست با اشاره به کتاب یادآور شد: این تراژدی، تراژدی علوم انسانی در ایران است. یعنی  زمانی که ما محتوای کتاب را بخوانیم می­بینیم خیلی از این مشکلات را همکاران ما در سایر گروه­های علمی هم با آن درگیر هستند، تذکر می­دهند. روانشناس­ها، جامعه­شناس­ها کسانی که در علم حقوق کار می­کنند آنها هم اشاره می­کنند که نوعی کمی­گرایی لجام گسیخته است، اخلاق پژوهش ضعیف شده همه در فکر ارتقا و چاپ مقاله هستند. تعداد مقاله زیاد است ولی هیچکس خبردار نمی­شود. به هر حال واقعیت این است که ما در عموم رشته­های علوم سیاسی درگیرش هستیم. مقدمة آقای دکتر احمدی که ابتدای آن ذکر شده در مورد علوم سیاسی ایران شما کافیست واژة علوم سیاسی را برداری و یک رشتة دیگر را بگذارید، باز جواب می­دهد. باز بحث کمی­گرایی، چاپ مقاله، رقابت بر سر اینکه علمی پژوهشی باشد و این واقعاً خطرناک است. معینی نیز با اشاره به وضعیت علوم سیاسی در دانشگاه­های ایران گفت: یکی از جنبه­های مثبتی که الان در ایران به طور مشخص در دانشکده حقوق وجود دارد، از یک لحاظی گرایشی شدن است که این حسن را داشته که بچه­ها تخصص پیدا می­کنند. نبوی با مخالفت با معینی و احمدی درباره تخصصی شدن رشته­ها خاطرنشان کرد: نگاهم متفاوت است. تخصص یک امری فردی است یا دانشکده­ای. همین که بیاییم یک دانشکده یا گروه را چندپاره کنیم با بحث تخصص­گرایی احتمالاً کلیت آسیب می­بیند. اینکه فردی مثلاً در حوزة اندیشه وارد می­شود و بعد علاقمند می­شود که یک حوزه را تخصصی­تر دنبال کند خیلی خوب است در تمام دانشگاه­ها و دانشکده­های پیشرفته دنیا در تمام حوزه­های علوم اجتماعی هم همین است. یا اینکه ممکن است همکاران یک گروه در یک دانشکده گرایششان بیشتر به یک سمت باشد بر اساس یک سنت فکری یک مکتب، یک نگاه، همکاری­هایی می­کنند مشترکاً یک پروزة فکری را. یک پروژة فکری را طی چند دهه پیش می­برند. اما اینکه وارد هر دانشکده می­شویم یک گروه علوم سیاسی هست یک گروه روابط بین­الملل هست، احتمالاً یک مطالعات منطقه­ای هم دارد تأسیس می­شود خود مطالعات منطقه­ایش هم 13-12 تا زیرشاخه دارد. این بیشتر به معنی چندپاره شدن و تجزیه است و اینکه این گروه نمی­داند مهمترین مباحث پروژة فکری آن گروه چی هست، نوعی زنجیرة همکاری شکل نمی­گیرد و هرکسی برای خودش یک کاری را پیش می­برد و معلوم هم نیست آخر سر نتایج اینها به لحاظ فکری چه خواهد شد. بخشی از این داستان قطعاً سازمانی است. معینی نیز در پایان افزود: جنبه­ای  که بیشتر از همه فکر می­کنم مایه امید است چیزی است که همیشه به عنوان جنبه منفی از آن اسم برده می­شود و آن هم شکاف نسل­هاست. معمولاً در نوشته­ها همیشه شکاف نسل یک چیز بد و منفی است. من همیشه حس می­کنم و خودم هم به عنوان یک دانشجویی که همیشه حالت انتقادی در دانشکده داشت در حدود سی سال پیش در دانشکده حقوق دانشگاه تهران. همیشه حس می­کنم استادها می­آیند و می­روند و موضوعات علمی عوض می­شود و خود این کتاب هم بهترین گویای این مسئله است که علم که ثابت نمی­ماند، ولی متأسفانه کسانی که این علم را یاد گرفته­اند گاهی ثابت می­مانند. برای همین همیشه یک شکافی هست بین علم در حال گسترش با آن کسانی که دارند آن را تدریس می­کنند و این یک امر قهری هم هست.