برگزیدگان نخستین دوره نشان فرهنگ سلامت معرفی شدند تبدیل مسئله سلامت به یک گفتمان عمومی در نهاد آموزش عالی
| آخرین بروزرسانی: 1405/8/19 |
نخستین دوره نشان تلاش در فرهنگ سلامت، یادمان دکتر صدیقه اعتماد سعید، سهشنبه ۱۹ آذر ۱۴۰۵ در سالروز تولدش و در دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی برگزار و برگزیدگان اولین دوره معرفی و تقدیر شدند.
چهار جایزه برای پنج فعال در ترویج فرهنگ سلامت نشان تلاش در فرهنگ سلامت، یادمان زندهیاد دکتر صدیقه اعتماد سعید و فراخوان برای معرفی تلاشهای حرفهای، پایدار و فراگیر در مسیر ارتقای فرهنگ سلامت است که با حمایت خانواده دکتر اعتمادسعید در سال جاری دبیرخانه آن در مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی تشکیل و فعالیت خود را آغاز کرد و در اختتامیه اولین دوره آن ابراهیم حکمآبادی برای طراحی پلتفورم جامع هوشمند و شبکه ملی ارتقای فرهنگ سلامت روانتنی (سومانکوز)، شریف ترکمننژاد، برای طراحی شاخصها و پلتفورم راهنمای پیادهسازی شهر بدون دخانیات و نرمافزار ارزیابی شهر بدون دخانیات، نازنین حاج سیفالله، برای تولید اثر رسانهای فریاد خاموش، نشان تلاش برای فرهنگ سلامت، تقدیرنامه و مبلغ یک میلیارد ریال جایزه دریافت کردند و جایزه ویژه مناطق محروم نیز به سمانهسادات نواب کاشانی و محمدرضا ابوالقاسمی برای اجرای طرح پایلوت توانمندسازی خانواده در فرزندپروری آگاهانه و ارتقای سلامت کودکان در مناطق کمتر برخوردار، رسید. مبلغ یک میلیارد ریال نیز برای حمایت از این طرح که ویژه مناطق محروم است، اختصاص یافت. نخستین دوره این نشان، در پنج محور رقابتی «ایده و پروپوزال»، «پروتکل»، «دستاورد و محصول»، «تجربه زیسته» و «تولید محتوا»، به تکریم و معرفی افراد، سازمانها، پژوهشگران و مربیانی پرداخته است که با خلاقیت و تلاش بیوقفه، نقشی ماندگار در توسعه فرهنگ سلامت در ابعاد جسم، روان، اجتماعی و معنوی ایفا کردهاند.
برنامهای ۱۰ساله در نظر گرفتهایم اباذر اشتری، دبیر جشنواره نشان تلاش در فرهنگ سلامت و عضو هیئت علمی مؤسسه مطالعات فرهنگی، اجتماعی نیز افزود: مهمترین وظیفه علم، بهویژه در حوزه علوم انسانی، صرفا تولید علم نیست، بلکه صورتبندی و تبیین مسائل و پدیدههای جامعه است. وی افزود: یکی از مهمترین موضوعاتی که امروز در جامعه ما نیازمند گفتگو و تبیین است، مسئولیت اجتماعی است. عضو هیئت علمی مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی با اشاره به شکلگیری ایده برگزاری این جشنواره به نام دکتر صدیقه اعتمادسعید، اظهار داشت: پس از درگذشت این استاد در سال ۱۴۰۳، با بررسی فعالیتهای چند دهه پایانی زندگی ایشان در حوزه ترویج فرهنگ علم و سلامت، به این نتیجه رسیدیم که ایشان مصداقی از مسئولیت اجتماعی در ترویج فرهنگ سلامت عمومی و اجتماعی هستند. وی با اشاره به فعالیتهای دبیرخانه نشان فرهنگ سلامت در مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی، گفت: در مجموع ۱۰۳اثر به دبیرخانه رسید که ۸۱اثر از نظر مستندات کامل بوده و امکان ورود به مرحله پالایش اولیه را داشتند. اشتری تشریح کرد: شورای سیاستگذاری پس از جلسات متعدد، ۲۳اثر را واجد شرایط ورود به مرحله داوری دانست و در نهایت ۱۱اثر به مرحله نهایی رسیدند. از میان این آثار، سه اثر رتبه کسب کرده و تندیس، لوح تقدیر و کمک مالی دریافت میکنند. وی همچنین افزود: علاوه بر آثار برگزیده، یک اثر نیز به پاس فعالیت در مناطق محروم مورد تقدیر قرار میگیرد که این اقدام بخشی از اهداف جشنواره است. عضو هیئت علمی مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی با تبیین چشمانداز این رویداد، گفت: برای تداوم این جشنواره دستکم یک برنامه ۱۰ساله در نظر گرفتهایم. در سه سال نخست، آثار در سطح ملی بررسی میشوند و در سه سال بعد، دامنه جشنواره به کشورهای منطقه و فارسیزبان گسترش مییابد. وی تاکید کرد: در سه سال پایانی نیز هدف ما برگزاری این جشنواره در سطح بینالمللی خواهد بود. اشتری در پایان با اشاره به اینکه هدف اصلی جشنواره صورتبندی مفهوم مسئولیت اجتماعی در قالب ترویج فرهنگ سلامت است، افزود: این مسیر به حوزه سلامت محدود نخواهد ماند و در آینده موضوعاتی همچون محیط زیست (با محوریت درختکاری و مدیریت منابع آب) و میراث فرهنگی نیز در دستور کار فعالیتهای مرتبط با مسئولیت اجتماعی قرار خواهد گرفت.
رویکرد دولت چهاردهم وفاداری به سرمایه انسانی است الهام ساوالانپور مدیرکل فرهنگی اجتماعی معاونت ریاست جمهوری در امور زنان و خانواده در این مراسم با تعریف مفهوم سلامت گفت: تا زمانی که ارتقای سواد سلامت، اصلاح سبک زندگی، پیشگیری از آسیبها و ترویج رفتارهای مولد سلامت به گفتمانی مسلط در سطح فرهنگ عمومی تبدیل نشود، دسترسی به اهداف کلان توسعه سلامت ناممکن خواهد بود. وی افزود: اصحاب رسانه، پژوهشگران، مروجان سلامت و تمامی فعالانی که با قلم، هنر، پژوهش و رسانه خود در جهت آگاهیبخشی عمومی گام برمیدارند، سربازان گمنام جبهه سلامت اجتماعیاند. آنان با هنرِ تبدیل دادههای پیچیده علمی به مفاهیم قابل فهم برای آحاد جامعه، امید را تزریق کرده و فرهنگ خود مراقبتی را نهادینه میسازند. ساوالانپور، برگزاری این مراسم به نام مرحومه دکتر صدیقه اعتماد سعید را ادای دینی به سالها تلاش مخلصانه، عالمانه و دغدغهمندانه، دختری از تبار خرد، اندیشه و رسانه دانست و افزود: او که سالیان دراز عمر پربرکت خود را در کسوت مدیریت شبکه رادیویی سلامت، عضویت در شورای سیاستگذاری سلامت صداوسیما و عرصههای مختلف علمی و اجرایی وقف آگاهیبخشی و ارتقای فرهنگ سلامت جامعه نمود، نمونه بارز یک زن مدیر، متعهد و تأثیرگذار بود و سنگبنای بسیاری از برنامهسازیهای نوین در حوزه سلامت را بنا نهاد و تا آخرین روزهای حیات پرثمرش، از تلاش برای بهبود کیفیت زندگی هموطنان دست نکشید. نام او نهتنها در تاریخ رسانه سلامت کشور، بلکه در حافظه تاریخی جامعه علمی و فرهنگی ایران جاودانه خواهد ماند و اعطای این نشان، تجلیل از یک فرد نیست؛ بلکه پاسداشت گفتمان و سنتی حسنه است که او پایهگذاری کرد. وی به رویکردی کلان در دولت چهاردهم اشاره کرد و افزود: رویکرد کلان مدیریت اجرایی کشور بر مبنای وفاداری به سرمایه انسانی، توسعه متوازن و تقویت عدالت جنسیتی در سلامت و رفاه بنا شده است و معاونت امور زنان و خانواده ریاست جمهوری نیز همراستا با این سیاستها، سلامت جسمی، روانی و اجتماعی زنان را به عنوان ارکان کلیدی تحکیم بنیان خانواده و توسعه پایدار کشور در دستور کار جدی خود قرار داده است. آمارها نشان میدهند که زنان، به عنوان مدیران اصلی کانون خانواده و نخستین مربیان نسل آینده، نقش بیبدیلی در انتقال الگوهای زیست سالم، تغذیه مناسب، پیشگیری از بیماریها و بهداشت روان ایفا میکنند. دختر دکتر اعتمادسعید: این تنها داستان مادرم نیست ضحی صالحپور، دختر دکتر صدیقه اعتماد سعید در این مراسم، یاد مادرش را زنده کرد و گفت: بانویی فرهیخته، همسری متعهد، مادری وارسته و کنشگری فعال در رسانه و اجتماع، در روزهای سخت عالمگیری کرونا با آنکه از پیش، سنگر رسانه را برگزیده بود و علیرغم اینکه با تمام وجود به اصل «تقدم پیشگیری بر درمان» معتقد بود و بر این اساس، تمام سعیش را در ارتقای سواد سلامت افراد میکرد، اما باز هم از سنگر درمان غافل نشد. وی با اشاره به حضور همیشگی دکتر اعتماد سعید در دو حوزه درمان و رسانه ادامه داد: مادرم در رسانه هم حتی یک روز دورکاری نکرد و اتاق کارش علاوه بر اتاق مدیر شبکه، محل مراجعه همکاران بخشهای مختلف از تأسیسات و خدمات گرفته تا کارمندان و مدیران، برای تشخیص و درمان بود. با این وجود در بیمارستان هم حتی یک شیفت ترک نشد. تا شبی در بین شب و روزهای سخت همهگیری کرونا که بیمارستان مملو بود از بیمار، مادر و کودکی مراجعه کردند و هر دو بیمار با صورتهایی برافروخته نفسهایی که به شماره افتاده بود و تبی جانکاه. اما بیمارستان جا نداشت حتی به قدر نوزادی کوچک. راهروها هم پر بود ولی مگر میشد آخرین امید یک مادر را ناامید کرد؟ و مادرم، خانم دکتر متعهد زندگی ما، آن مادر را ناامید نکرد. کودک را به اتاقش برد و تا صبح در کنار خودش از او مراقبت کرد و خدمات پزشکی را برایش انجام داد و درد و رنج کودک را به جان خرید تا جانی دوباره به خانواده آن کودک بدهد و این شروع ماجرا شد. ابتلای مادر به کرونا و درد و محنتی جانکاه که در طی دو سال ذره ذره وجود نازنین مادر را چون شمعی پرفروغ آب کرد تا روزی که از این سرای فانی به آن جایگاه باقی پر کشید و یاد و خاطرش را تا همیشه برایمان به یادگار گذاشت. آنچه گفتم فقط داستان مادرم نیست این داستان صدها و هزارها مادر، پدر، خواهر و برادری است که در کادر درمان خدمت کردند، عشق ورزیدند، جان دادند تا جان بخشیدند؛ شهدای سلامت.
تقویت خودمراقبتی باعث کاهش هزینههای سلامت میشود شهرام رفیعیفر در این آیین با تأکید بر نقش کلیدی خودمراقبتی در ارتقای سلامت شهروندان، اظهار داشت: سلامت نتیجه همکاری مشترک مردم، دولت و بخش بازار است و قدرت آن باید بهطور عادلانه میان همه افراد جامعه توزیع شود. وی با اشاره به اهمیت دسترسی آزاد و مستمر به اطلاعات، افزود: طبق تعریف سازمان جهانی بهداشت، خودمراقبتی توانایی افراد برای ارتقای سلامت، حفظ آن و مقابله با مشکلات با یا بدون همراهی کارکنان نظام سلامت است. رفیعی فر تأکید کرد: خودمراقبتی بدون دانش و آگاهی و آموزش مستمر شکل نمیگیرد. وی با بیان اینکه بخش بزرگی از مراقبتهای سلامت در حوزه خودمراقبتی قرار میگیرد، گفت: برآوردها نشان میدهد ۲۵تا ۸۵درصد مراقبتها در این حوزه است. رفیعی فر افزود: اگرچه مراجعات مستقیم مردم به نظام سلامت در سال محدود است، اما ۱۰۰درصد مردم در تمامی لحظات زندگی خود با موضوع خودمراقبتی درگیر هستند. وی تأکید کرد: تقویت خودمراقبتی باعث افزایش اختیار مردم و کاهش هزینههای نظام سلامت میشود. مدیرکل دفتر ارتقای سلامت وزارت بهداشت با اشاره به نقش سبک زندگی در پیشگیری از بیماریها، گفت: بخش بزرگی از سرطانها با اصلاح سبک زندگی قابل پیشگیری هستند. وی خاطرنشان کرد: خودمراقبتی تنها به رفتارهای ساده محدود نمیشود، بلکه طیفی از اقدامات از اصلاح سبک زندگی تا مراقبتهای پس از جراحی را شامل میشود. رفیعی فر با تأکید بر اینکه خودمراقبتی نباید صرفا یک مسئولیت فردی باشد، افزود: الگوی مورد توجه سازمان جهانی بهداشت، علاوه بر توانمندسازی افراد، شامل مؤلفههایی همچون پاسخگویی، شفافیت و ایجاد محیط توانمندساز نیز میشود. لذا دولتها موظفند شرایط دسترسی عادلانه به گزینههای سالم و اطلاعات شفاف را فراهم کنند. وی، از مزایای توسعه خودمراقبتی از جمله توانمندسازی افراد، کاهش تقاضای درمانی غیرضروری و بهبود پیامدهای سلامت یاد کرد و گفت: هدف نهایی، دستیابی جامعه به سطح بالاتری از سلامت و ارتقای سرمایه سلامت است.
تبدیل مسئله سلامت به یک گفتمان عمومی در نهاد آموزش عالی معاون فرهنگی و اجتماعی وزیر علوم با اشاره به چندجانبهای بودن مسئله سلامت، گفت: سلامت حاصل مجموعه شرایط اجتماعی است و به همین دلیل، تلاش در جهت ارتقای سلامت باید تلاشی باشد که مجموعه این شرایط را در نظر بگیرد و سلامت یک مسئولیت جمعی است که همه نهادهای اجتماعی به همه افراد و از جمله دانشگاهها باید درگیر آن باشند و آینده هر کشوری هم به همین موضوع سلامت مرتبط است. وحید شالچی گفت: ما برای ساختن یک زندگی سالم نیاز به این داریم که شرایط زندگی سالم فراهم بشود و زندگی سالم وابسته به مجموعه متغیرهای جامعه است که یکی از آنها سرمایه اجتماعی است و سلامت در جامعهای ارتقاء پیدا میکند که در آن اعتماد اجتماعی، مشارکت و همبستگیهای اجتماعی، روابط اجتماعی ارزشمند و حمایتهای اجتماعی وجود داشته باشد و مجموعه جامعه در قبال مجموعه افراد احساس وظیفه کند. یعنی همچنان که بیماری فقط مسئله یک فرد و یک خانواده نیست، ایجاد شرایط زندگی سالم، فقط مسئولیت یک فرد و یک خانواده نیست و همه جامعه در قبال دسترسی به تغذیه سالم برای همه افراد مسئولیت دارند. همه جامعه مسئولیت دارند تا به شکلگیری یک شرایط عادلانه در آموزش، بهداشت، ورزش و همه ساحتهای جامعه کمک کنند. وی با اشاره به ابتکار همسر دکتر اعتمادسعید در طراحی و حمایت از ایجاد نشان تلاش در فرهنگ سلامت، گفت: ما در حوزه سلامت نیازمند به یک تغییر نگاه از جمله گذر از توصیه و رسیدن به توانمندسازی هستیم و به جای نگاه از بالا به پایین، باید تلاش کنیم تا مشارکت اجتماعی را افزایش دهیم. شالچی در پایان تأکید کرد که نهاد آموزش عالی و مشخصا مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی این اراده را دارد که نقش میانجی خود را در تبدیل مسئله سلامت به یک گفتمان عمومی ایفا کند. پیشگیری باید مقدم بر درمان باشد در ابتدای این مراسم، غلامرضا لطیفی رئیس دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی ضمن خوشآمدگویی به حاضران گفت: پیشگیری باید مقدم بر درمان باشد. به گفته وی پاسخگویی به مردم جامعه موضوع مهم در حل مسائل اجتماعی است؛ رفتار اخلاقی و اخلاق پزشکی بازدارنده خیلی از معضلات خواهد بود. لطیفی بیان کرد: احترام به حقوق شهروندی یکی از مسائل مهم در حوزه مسئولیت اجتماعی است. مسئولیت اجتماعی در قبال محیط زیست موضوع با اهمیتی محسوب میشود. لطیفی تصریح کرد: برای پوشش همگانی سلامت باید نظام سلامتی باشد که از خدمات پیشگیرانه اولیه و ثانویه حمایت کند؛ و به همین دلیل مردم، جامعه و مدرسه سالم تعریف خواهد شد؛ برنامه وزارت بهداشت ارائه خدمات بهداشتی در دوره قبل از سطح یک ودر سطوح دو و سه ارائه خدمات درمانی به مردم است.