در دومین نشست تخصصی گروه مطالعات فرهنگی مؤسسه بررسی شد؛ برساخت سوژه سیاسی-اجتماعی متمایز در فرآیند تولید موسیقی مردم پسند دانشجویی

شصتمین نشست مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی و دومین نشست تخصصی گروه مطالعات فرهنگی مؤسسه با موضوع «برساخت سوژه سیاسی-اجتماعی متمایز در فرآیند تولید موسیقی مردم پسند دانشجویی در محیط‌های دانشگاهی» برگزار شد.

به گزارش روابط عمومی مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی، دکتر امین هاشمی که طرحی تحقیقاتی را در این حوزه در دست اجرا دارد در این نشست به تبیین ایده‌های ابتدایی و فرضیات‌تحقیق خود پرداخت.

وی با بیان این که یکی از پایه های اصلی این تحقیق به چالش کشیدن ایده های پژوهش‌های قبلی خصوصا پژوهش‌های خارج ایران در خصوص موسیقی مردم‌پسند دانشجویی است، اظهار داشت: در این تحقیق سعی دارم هر چه بیشتر از پیش فرض‌های اولیه دور شوم و به میدان، مجال صحبت بدهم. بیشتر پژوهش‌های داخلی معطوف به مصرف موسیقی بوده ولی در این تحقیق تولید این نوع موسیقی توسط گروه های دانشجویی مدنظر است و می‌خواهم بررسی کنم که این سوژگی متمایز که ایجاد می‌شود، چگونه واکنش‌ها و کنش‌های خود را تنظیم می‌کند.

 

هاشمی با بیان این که از سال ۸۴ که وارد دانشگاه شده تا زمان فارغ‌التحصیلی در سال ۹۳ از نزدیک با گروه‌های دانشجویی فعال در زمینه تولید موسیقی راک همکاری داشته است، اظهار داشت: چون تجربه تحصیل و آشنایی با گروه‌های دانشجویی مشابه در دانشگاه‌های خارج کشور را هم داشته‌ام، فکر می‌کنم، جمع‌بندی تقریبا منطقی‌ای در این خصوص دارم و البته در تحقیقاتم قطعا فاصله خود را به عنوان محقق با فعالان این گروه‌ها حفظ می‌کنم.

وی با بیان این که مهمترین کار پژوهشی که در زمینه این نوع موسیقی دانشجویی انجام شده توسط خانم پرفسور نوشین در خارج ایران صورت گرفته اظهار داشت: این تحقیقات باعث شد که محققان دیگر هم بفهمند دانشجویانی که در گروه های موسیقی راک فعالیت دارند الزاما با یک نظام یا ایده سیاسی خاص دشمنی ندارند و بعد ایده‌های دیگری مطرح شد. یک پژوهشگر خارجی که در این زمینه تحقیق می‌کرد و اتفاقا اواخر کار میدانی‌اش با وقایع سال ۸۸ مصادف شده بود در تحقیقش این نظر را که موسیقی راک همواره در اعتراض به یک جریان سیاسی خاص است به چالش کشید و تاکید کرد که برداشت کسی که در تهران به تولید این نوع موسیقی می‌پردازد با کسی که مثلا در لندن این کار را می‌کند، کاملا متفاوت است؛ مضافاً این که شرایط امروز هم با شرایط دهه ۱۹۷۰ تفاوت دارد.

هاشمی تصریح کرد: وقتی تاریخ موسیقی راک در ایران را بررسی می کنیم، تمام یا اکثر اعضای اصلی گروه‌های راک از دانشجویان، خصوصا دانشجویان فنی، بوده‌اند که نکته قابل تامل و جالبی است. البته بعد هم دانشجویانی از دانشکده‌های هنر به این حوزه آمدند. از اواخر دهه ۱۳۷۰ چنین گروه هایی را در تهران و اصفهان داشتیم و در همان زمان – دوره ریاست جمهوری خاتمی – این گروه‌ها حتی در داخل دانشگاه‌ها اجرا داشتند که البتع مسائلی را هم در پی داشت؛ به طوری که بعدا اجرا در دانشگاه‌ها محدود و سپس متوقف شد؛ ولی به هر حال همچنان در این نوع موسیقی کار می‌شد و تعداد گروه‌های دانشجویی هم به شدت افزایش پیدا کرد.

وی خاطرنشان کرد: نکته جذاب این که وقتی به محیط دانشگاه نگاه کنیم، کسانی که می‌خواهند در این محیط کار کنند نسبت به سایر محیط‌ها آزادی عمل نسبتا بیشتری دارند و کمتر گرفتار عرف جامعه می‌شوند.

هاشمی با بیان این که عاملیتی که موسیقی راک پیشرو به دانشجویان می‌دهد عمدتا ناشی از شرایط خاص محیط فعالیت آنها (دانشگاه) و همچنین ماهیت ویژه این نوع موسیقی است، تصریح کرد: دانشجویان در دانشگاه به دلیل ماهیت شهری این محیط و درگیر نبودن با عرف کلی جامعه، اختیار عمل بیشتری دارند. نکته دوم این که در چنین محیطی عاملیت بیشتری به دانشجو داده می‌شود یعنی نه فقط کسی که دوست دارد کاری را انجام دهد راحت‌تر می‌تواند آن کار را بکند بلکه کسی هم که فکر می‌کند می‌تواند و دوست دارد آن کار را انجام دهد خیلی محتمل‌تر است که در دانشگاه آن را انجام بدهد.

وی افزود: نکته بعدی برخاست سوژگی است یعنی در تصمیم گیری‌ها می‌توان فهمید که به چه «کامیونیتی» تعلق دارند و طرز فکرشان چیست. با فراهم بودن هر سه این عواملی که ذکر شد، دانشگاه در مجموع محیط امنتری را برای دانشجو فراهم می کند که کمتر نگران عرف محیط شود.

هاشمی با بیان این که در بین کسانی که در ایران این نوع موسیقی را کار کرده‌اند افراد بسیار کمی را می‌بینیم که یک نفره یعنی به تنهایی کار کرده باشند، گفت: بر این اساس، خود تعاملات اجتماعی که در این گروه‌ها بین افراد شکل می‌گیرد هم خیلی مهم است.
افرادی که عضو این گروه‌ها هستند به موازات فردگرایی که دارند، یک حس جمع‌گرایی هم دارند. درست است که راک پیشرو، ژانر چندان پرطرفداری نیست ولی به هر حال، اجتماعی خاص خود را دارد. این حس تعلق و هویت اجتماعی در کنار فکت اولیه که این دانشجویان بیشتر از دانشکده‌های فنی مهندسی خوب تهران بوده‌اند با حس نخبه گرایی این افراد ارتباط دارد. یعنی یکی از علل گرایش به این سبک از موسیقی – در کنار عامل مهم تعلق خاطر به این موسیقی – همین است که دانشجویان قوی تر، پرداختن به این سبک از موسیقی را که افراد خیلی کمی آن را می فهمند، نشاندهنده برتری خود می‌دانند.

این پژوهشگر مطالعات فرهنگی با بیان این که نکات ذکر شده همگی از ماهیت رهایی‌بخشی تولید این سبک از موسیقی حکایت دارد، تصریح کرد: از این منظر، دانشگاه را تنها محلی برای تحصیل نمی‌بینیم و نکته دیگر این که موسیقی راک پیشرو فقط یکی از خرده فرهنگ های داخل محیط دانشگاه است و خیلی جالب است که یک سبک موسیقی که در کل جامعه چندان جا نیفتاده می‌تواند در یک محیط تا این حد مورد استقبال قرار بگیرد.

وی در ادامه در خصوص ویژگی‌های خود این موسیقی که در عاملیت ‌بخشی بالای أن به دانشجویان مؤثر بوده گفت: تفاوت راک پیشرو با موسیقی راک مثل تفاوت موسیقی مدرن و کلاسیک است یعنی طرفداران راک پیشرو نمی‌گویند که کلا راک یا پاپ خوب نیست بلکه تمایز
این دو سبک را در گروه محوری، سازمحوری و پیچیده بودن راک پیشرو می‌دانند که البته این پیچیدگی هم بیشتر در خدمت نوآوری و بالا بردن سطح هنری آن است. در ایران وجه نخبگی راک پیشرو بر وجه نوآوری غالبه و طرفدارهای خاص خود را دارد و به هر حال حس برتری‌طلبی هم در آن غالب است.

به گفته هاشمی، سبک راک پیشرو که تا حدودی هم با جاز مشابهت دارد خیلی به اکتشاف و ماجراجویی نزدیک است.

وی خاطرنشان کرد: ویژگی دیگر این سبک، چندنوازی آن است یعنی اهمیت گروه به گیتاریست اصلی یا خواننده آن نیست بلکه تمام سازهای این سبک موسیقی مهم اند و حتی ممکن است در یک قطعه خاص اهمیت سازها جا به جا شود‌. از طرف دیگر، خیلی بسته نیست و سعی دارد که ایده‌های سبک‌های دیگر را هم بگیرد و علی رغم ویژگی نخبه گرایی، سایر سبک‌ها را پایین تر از خود نمی‌داند.

دسته بندی: اخباراخبار علمیتازه‌هاگفت‌و گونشست

نوشتن دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *