|
نشست معرفی و نقد کتاب « هویت معرفت علمی علوم اجتماعی در ایران» نوشته دکتر محمدتقی ایمان هفتم آبان ماه در ساختمان شماره سه دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی شیراز با حضور اسمعیل خلیلی و دکتر اسفندیار غفارینسب، ناقدان اثر، برگزار شد.
به گزارش واحد روابط عمومی پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، در این نشست نویسنده کتاب « هویت معرفت علمی علوم اجتماعی در ایران» با اشاره به درخواست پژوهشکده مبنی بر نگارش این کتاب تاکید کرد: به این ترتیب مسیر نقد و معرفی دانش سامان داده میشود و ابهامات در نشستهای علمی و بررسی رفع خواهد شد. با تشکیل این جلسات، دغدغهها و پرسشهای جدیدی مطرح میشود و آثار بعدی نیز مسیر خود را خواهند یافت.
ایمان درباره وضعیت علوم اجتماعی در ایران بیان کرد: نقصانهای عجیبی درباره وضعیت علوم اجتماعی وجود دارد. روششناسی سه مفصلبندی را درگیر میکند؛ مبانی فلسفی، نظریهها و تکنیک. اگر هر یک از این مفصلها را جدا ببینیم، موفق نخواهیم شد. سعی کردم در مقالهها و نوشتههایم این امر را تبیین و وابستگی این سه مفصل را گوشزد کنم.
وی با بیان اینکه بومیسازی مدلسازی است، اشاره کرد: بخشی از کتاب را بر این متمرکز کردم که اگر فرد میخواهد به دنبال علم جدید باشد، باید چه کند و البته مثل فرآیند تولید علم باید به تدریج فرآیند خود را طی کند.
ایمان اتفاق کنونی کشور را توسعه برونزای معرفت نامید و افزود: معرفت با حل مسئله گسترش پیدا میکند. ولی وقتی مسئله را حل نکنیم و مسئله جدید بیاوریم دچار تراکم مسئله را شاهدیم و در نظام اجتماعی هم اکنون با تراکم مسئله مواجه هستیم. این کتاب این دغدغهها و مشکلات را بیان کردهامو
در ادامه این نشست، اسمعیل خلیلی، همکار پژوهشی پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی درباره کتاب « هویت معرفت علمی علوم اجتماعی در ایران» اظهار کرد: این اثر واجد دغدغههای جدی و حیاتی است. تداخل جهانهای معرفتی با همدیگر و سردرگمیهای معرفتشناسی که حاصل شده است، مسئله مهمی است که در کتاب به آن پرداختهاند. نقد من محتوایی نیست و عمدتاً نقد صوری است.
وی افزود: شایسته بود سبب تالیف کتاب را در پیشگفتار کتاب میآوردند و میگفتند که از کجا با مسئله آشنا و درگیر شدهاند که منجر به نگارش شده است. روششناسی خود را در مقدمه ذکر میکردند و بنا به مباحث کتاب، شایسته بود پارادایم حاکم بر نحوه نقد خود را در مقدمه بیاورند. مخاطب اصلی اثر بنا بر پیشگفتار صاحبان اندیشه هستند و اثر بهتر بود با آثار مرتبط این حوزه وارد گفت و گو میشدند و جایگاه آنها در علوم اجتماعی را بیان میکردند.
خلیلی پیشنهاد دیگری را ارائه و بیان کرد: مباحث کتاب بیشتر درباره فلسفه علم است. یعنی میتوان گفت که کتاب رسالهای در فلسفه علم است. شایسته است که جریان معرفتی در فلسفه علم را در فصلی مثلاً فصل استنتاج کتاب بیان کنند.
وی با بیان اینکه مخاطب جدی این متنها در علوم پایه و اهل تکنیک هم هستند، گفت: نوعی سکوت بیناذهنی در بین دو گروه علوم انسانی و اهل تکنیک شکل گرفته است و باید با داشتن متنهایی این فضا را برای گفتو گو فراهم کنیم. مباحث معرفتشناسی کتاب بسیار مهم هستند و پیشنهاد میکنم که معرفت علوم اجتماعی موجود را در مسیری همراهی کنند تا علوم اجتماعی بتواند برای خود برنامه درسی بنویسند.
دکتر اسفندیار غفارینسب، عضو هیئت علمی دانشگاه شیراز به عنوان منتقد دیگر این نشست خاطر نشان کرد: در کشورمان ساختار اجتماعی و تاریخی بوده که یک بعد آن عملکرد روشنفکران است. نگاه روشنفکران با هم متفاوت بوده و برخی معتقدند که موانع فرهنگی ما منجر به عدم پذیرش شرایط و موجب توسعه نیافتگی ماست. عده دیگر روشنفکران معتقدند که به خاطر تسلط عقل یونانی است که نتوانستیم به توسعه برسیم. برخی هم دیدگاه خوشبینانهتری دارند که باید موانع را برداشت و علم بومی را به دست آورد.
وی نقطه قوت کتاب را پیوند بین مباحث فلسفی و روشهای تحقیق دانست و گفت: در این کتاب و مباحث درسی دکتر ایمان، برای فهم دیدگاه باید در چهارچوب نظری گذاشت. از همان زمان دانشجویی پرسشی برای من مطرح بود که بین پارادایم و سطح فلسفی حرفهای استاد چه سطحی بوده است و این ابهام وجود دارد و امیدواریم این ابهام را دکتر در مباحث بعدی رفع کنند.
غفارینسب با بیان اینکه موضع پارادایمی نویسنده مشخص نیست، گفت: برداشت من از نوشتههای جدید عقلانیت نقاد به عنوان پارادایم دکتر ایمان است و برداشت من این است که در سطح واقعیت اجتماعی هم برداشتها بیشتر ایدئووژیک بوده است.
در پایان این نشست علاقهمندان پرسشهایی درباره کتاب و وضعیت علوم اجتماعی مطرح کردند. این نشست با همت پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی و همکاری دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی شیراز برگزار شد.
نشست معرفی و نقد کتاب « هویت معرفت علمی علوم اجتماعی در ایران» از مجموعه نشستهای بررسی و نقد مجموعه کتابهای تاملات صاحبنظران ایرانی در باب آموزش عالی است که نشست نخست آن، معرفی و نقد کتاب «مسئله علم در ایران» نوشته دکتر موسی اکرمی در سرای اهل قلم برگزار شد.
|