جست‌و‌جوی همه منابع

کتاب «چالش‌های دانشگاه ایرانی» منتشر شد

کتاب چالش‌های دانشگاه ایرانی با عنوان فرعی دانشگاه، سیاست و فرهنگ، تالیف هادی خانیکی  توسط پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری منتشر شد. در این کتاب از چهار بخش با عناوین؛ مقاله‌های پژوهشی، نوشتارهای مطبوعاتی، گفت‌وگوها و یادداشت‌ها تشکیل شده و در ۴۳۷ صفحه و با قیمت ۲۰هزارتومان وارد باز نشر کرد.

بخش نخست کتاب یعنی مقاله‌های پژوهشی از هشت مقاله تشکیل شده است. در مقاله نخست این کتاب یعنی مقاله «به سوی دانشگاه گفت‌وگویی؛ بحثی در ضرورت استفاده از ظرفیت‌های دانشگاه برای گفت‌وگوهای مدنی و تمدنی» در ابتدا به اشاره به اینکه این مقاله تلاش دارد با بررسی و معرفی ظرفیت‌های دانشگاه، پیشنهادهایی برای استفاده از آن در راستای حل این بحران ارتباطی ارائه دهد.  بعد از بحث‌های نظری و آوردن دیدگاه‌های باختین و هابرماس درباره نوع رابطه بین انسان‌ها به این نکته تاکید می‌کند که چالش‌هایی که در برابر دانشگاه قرار گرفته است، محدود به شرایط محیطی، زیرساختی و حتی رقبای بیرونی نیست. با وجود بزرگ جلوه دادن این چالش‌ها در ادبیات پژوهشی، بخش اصلی و عمده چالش‌های جدی دانشگاه را باید در تحولات درونی آن یافت. مسئله این است که دانشگاه، مقهور جریان‌هایی همچون جنگ‌های جهانی، جهانی شدن و مجموعه ایدئولوژی‌ها و رویدادهای هم‌بسته با آن، همچون جنگ سرد، نئولیبرالیسم، قدرت گرفتن رسانه‌های فراملیتی، افول حوزه‌های عمومی و مصرفی شدن جامعه شده است. به بیان دیگر، چالش‌های پیش روی دانشگاه بیش و پیش از آنکه عینی و بیرونی باشند، ذهنی و درونی هستند.

در ادامه همین مقاله نویسنده به این موضوع که دانشگاه با توجه به این که خانه علم است، در عین حال از جایگاه اجتماعی محلی خاصی برخوردار است و یک نهاد جهانی است و بهتر از هر نهاد دیگری می‌تواند به مفاهمه جهانی کمک کند. همچنین تنوع نیروهای اجتماعی حاضر در دانشگاه، این نهاد را به مجهزترین و بهترین فضا برای گفت‌وگوهای اجتماعی تبدیل کرده است.

مقاله دوم اصلاحات آموزش و پرورش و فرایند اجتماعی شدن است. در این مقاله نویسنده در نهایت ده عنوان آسیب اجتماعی شدن در آموزش و پرورش را مطرح می‌کند، آسیب نخست را چندپارگی نظام فرهنگی می‌داند که موضوع جامعه‌پذیری در آموزش و پرورش را پیچیده کرده است. دوم تلقی نادرست از جامعه‌پذیری که جامعه‌پذیری را به لحاظ نظری یک روند یک سویه و از بالا به پایین می‌داند در حالی که امروز، جامعه‌پذیری نوعی فراگرد و دادوستد فرایندی تعریف می‌شود که در این داد و ستد فرد،  جامعه به گونه‌ای متقابل بر هم تاثیر می‌گذارند.

در مقاله سوم با عنوان تحولات نوین اجتماعی و سیاست‌گذاری فرهنگی در دانشگاه به این نکته که دانشگاه مهم‌ترین کانون فرهنگ‌پذیری و انتقال و بازتولید ارزش‌های فرهنگی در سطح ملی است پرداخته و در نهایت سیاستگذار در زمینه فرهنگی نباید نسبت به آن بی‌اعتنا باشد.

در مقاله چهارم به آزادی آکادمیک و استقلال عمل دانشگاه و توسعه علمی می‌پردازد. حیات دانشگاه را مشروط به داشتتن آزادی می‌داند.  معتقد است که آزادی علمی و توسعه علمی دو مفهوم پیوسته به هم هستند. در نتیجه گیری این مقاله می‌گوید: «اگر دانشگاه کم و بیش تا پایان قرن بیستم زیر چتر دولت و حاکمیت قرار داشت و مسئله آزادی و استقلال در مناسبت با سیاست و حاکمیت مطرح می‌شد، از ابتدای قرن بیست و یک به این سو در چشم اندازی جهانی و به تبع آن در ایران بیشتر این مناسبات قدرت اقتصادی هستند که آزادی و استقلال دانشگاه را مخدوش می‌کنند.

در ادامه این کتاب شاهد نوشته‌ها، گفت‌وگوها و یادداشت‌های نویسنده در مطبوعات داخلی هستیم که تقریبا اکثر این مطالب بر محور دانشگاه و به ویژه دانشجو است و نویسنده سعی کرده است در لابه‌لای این نوشته‌ها به اهمیت و چالش‌های دانشگاه ایرانی اشاره کند. مثلا در صفحه ۳۱۳ کتاب در گفتگویی که با روزنامه اعتماد دارد در پاسخ به پرسش خبرنگار می‌گوید: مسئله دانشگاه و به تبع آن، وزارت علوم و نسبت آن با دولت و انتظاراتی که در سطح جامعه دانشگاهی مطرح است را باید فراتر از مسائل روز و روزمره به گونه‌ای عمیق‌تر مشاهده کرد. دانشگاه، کانون تحولات توسعه‌ای است، یعنی به تعبیر واقعی می‌توان گفت که بنیادهای توسعه همه‌جانبه در جامعه جدید و در جامعه ما، بر توسعه علمی نهاده شده و توسعه علمی، اقتضائات و الزاماتی دارد که شاید در درجه نخست، مسئولیت تامین آن به عهده دولت باشد؛ زیرا نیازمند سیاست‌گذاری مساعد، سرمایه‌گذاری اقتصادی و فضای سیاسی- اجتماعی مناسبی است.

علاقه‌مندان می‌توانند با مراجعه به این مراکز فروش این کتاب را تهیه کنند؛

دفتر فروش پژوهشکده : خیابان پاسداران، خیابان شهید مومن‌نژاد (گلستان اول)، شماره ۱۲۴، تلفن: ۲۲۵۷۰۷۷۷، ۲۲۵۷۰۶۶۶، داخلی ۲۰۹

انتشارات خوارزمی:  تهران خیابان انقلاب اسلامی بین ۱۲ فروردین و فخر رازی شماره ۱۲۶۸- شماره تلفن ۶۶۴۰۶۲۷۳-۶۶۴۰۰۷۰۶

کتاب مهربان:  خیابان انقلاب اسلامی، بین ۱۲ فروردین و اردیبهشت کتابفروشی نشر بازرگانی تلفن: ۶۶۹۵۳۴۷۵

نشر اندیشه احسان : خیابان انقلاب اسلامی، روبروی دانشگاه تهران پاساژ فروزنده، طبقه هم کف. ۰۹۱۹۲۴۰۱۹۵۵

انتشارات مولی  تهران، میدان انقلاب، خیابان انقلاب، نرسیده به خیابان انقلاب، شماره ۱۱۵۸، تلفن:۶۶۴۰۹۲۴۳

کتابفروشی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران  تهران، پل گیشا ـ دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران، تلفن: ۶۱۱۱۷۹۵۲

انتشارات ققنوس: تهران، خیابان انقلاب اسلامی، بازارچه کتاب، تلفن ۶۶۴۱۳۷۲۲، ۶۶۴۶۷۴۹۱