جست‌و‌جوی همه منابع

کتاب «دانشگاه و چالش‌های جامعه ایرانی»منتشر شد

به گزارش روابط عمومی پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات وفناوری، کتاب «دانشگاه و چالش‌های جامعه ایرانی» نوشته تقی آزادارمکی توسط انتشارات پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی روانه بازار نشر شد.

مولف در مقدمه به نقش دانشگاه در جامعه و چالش‌های بنیادین آن در جامعه می‌پردازد. بخشی از این مقدمه را در ادامه می‌خوانید:

دانشگاه و چالش­‌های بنیادین در ایران

دانشگاه یکی از اصلی‌ترین و اثرگذارترین نهادهای اجتماعی در جهان مدرن است. دامنه اثرگذاری این نهاد به ساختار جامعه و نحوه استقرار آن در نظام نهادی و سازمانی برمی­‌گردد. اگر جامعه دارای ساختار پهن‌دامنه با سابقه تاریخی به لحاظ علمی و دانشی باشد، این نهاد نقش‌آفرینی بیشتری در ساخت اذهان و ایجاد الگوهای جدید رفتاری و سامان سیاسی و توسعه­ای خواهد داشت. درصورتی‌که جامعه دارای ساختاری بسیط و ساده باشد، دانشگاه در آن نقش واحد با دامنه محدود خواهد داشت. در نتیجه رابطه‌ای بین کارکرد و نقش‌های دانشگاه با ساختار نظام اجتماعی و سیاسی وجود دارد. به‌عبارت‌دیگر، داوری در مورد دانشگاه بدون توجه به ساختار جامعه و روند تحولات دانشی و علمی و بینشی آن غیرفنی و حرفه‌ای است. با این نگاه می‌توان به داوری جایگاه و نقش دانشگاه در سامان حیات اجتماعی ایران در مقایسه با دیگر کشورهای جهان پرداخت. این داوری ما را از مطلق‌گویی– دانشگاه به‌منزله فضایی انتزاعی یا همه‌کاره- دور خواهد ساخت.

دانشگاه اساسآ در ایران در ادامه سنت علمی و فکری مردم ایران شکل گرفته است و حیات آن­­ هم می‌تواند از این منبع مهم تغذیه متاثر باشد. درست است که دانشگاه در شهر تهران به‌جای اینکه در شهر قم یا مشهد در ادامه سنت حوزوی قرار گیرد، تشکیل شده است، اما جهت کلی آن دینی و فرهنگی است و در ساختن فرهنگ و ارزش‌های دینی و فرهنگی ایرانیان در دوره معاصر نقش‌آفرینی عمده­ای داشته است. به‌طور خاص، دانشگاه تهران به‌عنوان نماد آموزش عالی در کشور محل اصلی‌ترین حوادث در دوره معاصر بوده است. جریان‌های دین‌باوری، نقد استبداد و سلطه، اصلاح‌گرایی، و استقلال‌طلبانه در دانشگاه تهران نشوونما یافته است. شواهد تاریخی در سده اخیر مرتبط با زندگی ما در زمان حال حکایت از این دارد که اساتید و دانشجویان در دانشگاه‌های کشور و به‌طور خاص دانشگاه تهران در شکل‌گیری انقلاب اسلامی نقش محوری داشته­‌اند. ازطرف‌دیگر، اصلی‌ترین افرادی که در دانشگاه تهران بوده‌­اند، به‌عبارت‌دیگر، متاثر از سنت‌های فکری و علمی حوزوی بوده­‌اند. بزرگان دانشگاه تهران کسانی هستند که سابقه کهن فرهنگی و علمی (حوزوی) داشته­‌اند.

فضاهای مناقشه‌ساز و مناقشه‌بردار افراد مهم و موثر در گروه‌های آموزشی‌­ای بود‌‌‌‌ه‌­اند که سابقه فرهنگی و علمی داشته­اند. دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشکده معقول و منقول، دانشکده ادبیات در کنار دانشکده پزشکی و فنی و علوم و از دهه ۱۳۵۰ به بعد دانشکده علوم اجتماعی و اقتصاد در شکل‌دهی به تفکر اجتماعی و فرهنگی ایران موثر می‌باشند. این فضاها بیش از اینکه متاثر از سنت‌های اندیشه و فکری غربی باشند از سنت‌های فکری و فرهنگی تاریخی در ایران متأثر بوده‌اند. بزرگان دانشگاه تهران متعلق به گروه‌های آموزشی در این دانشکده‌ها به چالش‌های اساسی جامعه و نظام فرهنگی واکنش نشان داده‌اند. در همین گروه‌های آموزشی و دانشکده­‌ها، چالش بومی بودن علم مطرح بوده است و هم‌اکنون نیز مطرح است. در همین گروه‌های آموزشی ساختن ایران معاصر دغدغه بزرگان آنها بوده است. میل و جهت دادن به تولیدات علمی­شان به نیازها و مسائل ایران در اسناد و مدارک باقی مانده از آنها و از جهت‌گیری­های علمی‌­شان به‌دست می‌­آید. اگر در زمان حال دغدغه‌­ای به نام «بومی‌گرایی علمی» وجود دارد، ریشه و اساس آن به کارهای بزرگان دانشگاه تهران در این رشته‌ها و دانشکده­‌ها بر­می‌گردد. اگر دغدغه‌ای به نام «تقدم کنش آکادمیک بر کنش سیاسی» در دانشگاه وجود دارد، ریشه در اقدام‌های محققان و بزرگان این رشته‌ها دارد. اگر دغدغه «ساختن ایران» در عصر جدید محوریت دارد، شروع آن در کارهای آنها دیده می‌شود. بدین لحاظ است که نمی‌توان شروع علم و کار دانشگاهی را به شرایط و موقعیت‌های بیرونی – اعم از غرب یا سازمان‌ها و نهادهای دیگر خارج از دانشگاه – نسبت داد. ازطرف‌دیگر، برخلاف رویکرد کلیشه­ای سیاست‌بازان، ظرفیت‌های اشاره‌شده در فوق محصول کنشگران حوزه سیاسی دوره رضاشاهی نیست. بلکه ریشه در شرایط تاریخی و فرهنگی و علمی قبل از تأسیس دانشگاه تهران که در آن بسیاری در پی کسب علم و دانش بودند، دارد. این جهت‌گیری در نظام فرهنگی ایرانی وجود داشته و زمینه شکل‌گیری سازمان‌های متعدد آموزشی و تحقیقاتی در گذر زمان بوده است.

این کتاب از ۹ بخش به شرح زیر تشکیل شده است؛ از بررسی وضعیت دانشگاه در دوره معاصر، دانشگاه، نوسازی فرهنگی – اجتماعی و تجدد خواهی، سقوط وقتی آغاز شد که دانش زیرسوال رفت، کارمند دکتر و استاد کارمند، جریان دانشجویی در ایران، بحران بنیادی معرفتی در دانشگاه، از ابن خلدون جامعه‌شناسی اسلامی درنمی‌آید، ضعف و قوت‌های جامعه‌شناسی ایران و دانشگاه، توسعه بومی یا توسعه محلی. پایان بخش اثر نمایه است.

کتاب «دانشگاه و چالش های جامعه ایرانی» در۲۱۶ صفحه با شمارگان هزارنسخه و قیمت ۱۱ هزارتومان روانه بازار کتاب شده است.

علاقه‌مندان می‌توانند با مراجعه به این مراکز فروش این کتاب را کنند؛

دفتر فروش پژوهشکده: خیابان پاسداران، خیابان شهید مومن‌نژاد (گلستان اول)، شماره ۱۲۴، تلفن: ۲۲۵۷۰۷۷۷، ۲۲۵۷۰۶۶۶، داخلی ۲۰۹

انتشارات بازرگانی (کتاب مهربان): تهران، خیابان انقلاب، روبه‌روی سینما بهمن، جنب انتشارات آگاه، تلفن: ۶۶۴۶۳۱۰۲

انتشارات آگاه: تهران، خیابان انقلاب، نرسیده به بازارچه کتاب، تلفن: ۶۶۴۰۹۳۲

انتشارات مولی: تهران، خیابان انقلاب، نرسیده به میدان انقلاب، شماره ۱۱۵۸، تلفن: ۶۶۴۰۹۲۴۳

کتابفروشی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران: تهران، پل گیشا، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران، تلفن: ۶۱۱۱۷۹۵۲