جست‌و‌جوی همه منابع

ویژگی‌های اساتید برتر

از مهمترین کارکردهای دانشگاه تولید علم است. در این میان اساتید، نقش برجسته و مهمی در انتقال و تولید علم ایفا می­کنند. آنها وظیفه دارند که نه تنها به انتقال علم بلکه به پرورش دانشجویان که امری فراتر از انتقال علم است بپردازند. توجه به نقش بسزای استاد در سنت آموزشی اسلامی امری روشن و آشکار است بگونه­ای که مهم تر از گذراندن درس و خواندن کتاب، اینکه دانشجو و متعلم، آن درس و کتاب را با کدام استاد گذرانده، ملاک سنجش میزان علم آموزی و حتی افتخار به آن قرار می­گرفته است. البته در دانشگاه نیز به عنوان نهاد مدرن علم و علم آموزی به نقش مهم آنها در آموزش و تدریس توجه می­شود. برخی از اساتید در ارائه درس و مطالب از بقیه پیشی می­گیرند و موفقیت تر عمل می­کنند. ویژگی ها و خصوصیات آنها چیست؟ آنها از چه روش و شیوه هایی در تدریس خود استفاده می­کنند؟ کتاب حاضر تلاشی برای پاسخ به اینگونه پرسش­ها است.

این کتاب  ترجمه­ کتاب What the Best College Teacher Do  انتشارات دانشگاه هاروراد (۲۰۰۴) می­باشد که در ۲۶۰ صفحه به همراه دیباچه ناشر و در هفت فصل سامان یافته است. این کتاب حاصل پژوهشی درخصوص شیوه و چگونگی عملکرد نزدیک به هفتاد استاد برتر و ممتاز دانشگاه از دانشکده ها و رشته های مختلف است. هدف نویسنده دستیابی به نحوه عملکرد و اندیشه اساتید برجسته و یادگرفتن از موفق­ترین اساتید بوده و مخاطبین کتاب در درجه اول تمامی کسانی هستند که تدریس می­کنند و سپس دانشجویان و علاقمندان به تدریس.

فصل اول؛ مقدمه: تعریف برتر

در این فصل نویسنده ضمن بیان تعریف خود از برتر و ممتاز به فرایند انجام تحقیق می­پردازد. چگونگی اجرای تحقیق، بررسی ارزیابی اساتید توسط دانشجویان و بیان شیوه های جمع­آوری اطلاعات را توضیح می­دهد. نکته مهم در این فصل بررسی این مسئله از سوی نویسنده است که «چگونه فرد میتواند از نتایج این تحقیق برای اصلاح تدریس خود استفاده نماید.»

فصل دوم: اطلاعات اساتید برتر از شیوه های یادگیری ما تا چه اندازه است؟

با توجه به تفاوت دانشجویان در یادگیری، فهم و درک مطالب ارائه شده از سوی اساتید، در این فصل، نویسنده به اینکه اشاره می­کند که اساتید برتر به چه اموری توجه دارند و چه چیزهایی را میدانند که می­توانند عامل موفقیت دانشجویان در یادگیری باشد و در چگونگی ارائه درس از چه راهبرد و منطقی استفاده می­کنند.

فصل سوم : اساتید برتر چگونه آماده تدریس میشوند؟

در این فصل خواننده با نگاه و تصور اساتید برتر به تدریس به مثابه «پرورش یادگیری و مستلزم فعالیت اندیشه ورزانه» آشنا می­شود. سیزده سوالی که اساتید برتر در زمان آماده شدن برای تدریس بدان توجه دارند و بر اساس آن خود را برای ارائه درس آماده می­کنند، در این فصل توضیح داده شده و تفسیر می­شوند.

فصل چهار: اساتید برتر چه انتظاری از دانشجویان دارند؟

نویسنده ضمن بررسی برخی کلیشه­های موجود در امر تدریس و یادگیری و ارتباط آن با این تحقیق به نقش انتظار از دانشجویان توسط اساتید و اهمیت آن در امر تدریس می پردازد.  نقش انتظار اساتید از دانشجویانی که نمره پایین دارند و نظریه­های اصولی درباره یادگیری، توسعه اندیشه ورزانه و توسعه شخصی از دیگر موضوعاتی است که در این فصل بدان پرداخته می­شود.

فصل پنجم: اساتید برتر چگونه به اداره کلاس می­پردازند؟

نویسنده در این فصل، هفت ویژگی مشترک در نحوه اداره کلاس، که برآمده از شیوه عملکرد اساتید برتری است که مورد بررسی قرار گرفته­اند، را برشمرده و ضمن توضیح سوالات، اشاره می­کند که این هفت اصل موقعی کارآمد است که به خوبی اجرا و عمل شود. پس از آن به دو عنصر اصلی در هنر تدریس یعنی واداشتن دانشجویان به صحبت و توانایی صحبت کردن  و سخنرانی توسط مدرس می­پردازد.

فصل ششم: اساتید برتر چه رفتاری با دانشجویان دارند؟

نویسنده در این فصل با استفاده از مفهوم خوساخته  دکتر گرگ ضمن بررسی رفتارهای برخی از اساتید که روند یادگیری در کلاس های آنها تاثیر گذار نبوده، تلاش میکند شیوه ا و الگوهای برخورد ها و مواجه هاییی که اساتید برتر در موقعیت های گوناگون تدریس و آموزش با دانشجویان دارند را توضیح دهد.

فصل هفتم: اساتید برتر چگونه خود و دانشجویان را ارزیابی می­کنند؟

موضوعاتی مانند اهمیت ارزیابی دانشجویان و حتی اساتید، نقش و تاثیر امتحان وآزمون­ها، که جزو بخش مهم و اساسی فرایندهای یادگیری است بگونه­ای که بدون آن نمی­توان ارزیابی درستی از آموزش داشت، نقش سنجش در امر یادگیری و میزان توجه اساتید برتر به آن توسط نویسنده مطرح می­شود. تفاوت در شیوهای ارزیابی در میان اساتید و رویکردهای مختلفی که در این باره وجود دارد، همچنین ارزبابی دانشجویان به واسطه عملکرد  و نحوه حضور در کلاس ها و استفاده از امتحانات، ارزیابی تدریس، رتبه بندی اساتید توسط دانشجویان و تلاش برای ارائه یک نظام ارزیابی تدریس بهتر و جامعه­تر

از دیگر مباحثی است که بدان پرداخته شده است.

سخن آخر : چه چیزی را می توانیم از اساتید برتر بیاموزیم؟

«آیا می­توانیم از فراست و بینش اساتید برتر و تاثیرگذار درس بگیریم؟» مسئله­ای است که در انتهای کتاب بدان پرداخته شده است. نویسنده ضمن اشاره به برخی تحقیقات در این زمینه و بیان مفهوم «تدریس با دهان بسته» به تغییراتی که باید در خود به عنوان مدرس ایجاد کرد تا بتوان در انتقال دانش موفق بود می­پردازد.

نگارنده کتاب امید دارد که«این کتاب خوانندگان خود را به یک ارزیابی نظام­مند و انعکاسی از رویکردها و استراتژی های تدریسی خود ترغیب کند» و با «تدریس خود همانگونه برخورد کنند که احتمالاً با دانش و تبحر خود یا خلاقیت های هنری خود برخوردکرده­اند؛ همچون یک عمل جدی و مهم اندیشه ورزانه (Intellectual) و خلاق»

آنچه باعث خواندنی­تر شدن کتاب شده و مطالعه آن را دلنشین کرده است بیان نمونه­های عینی از تجربه­های اساتید برتر در طول تدریس و آموزش دانشگاهی است. فصول مختلف کتاب پر از این تجربه­های زیسته اساتید برتر در رشته­های مختلف است.

 

مشخصات کتاب‌شناسی؛ 

بین، کن، ویژگیهای اساتید برتر، مترجمان؛حاجی یوسفی، امیر محمد و جبلی، مژگان (۱۳۸۹)، تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی