فعالیت‌های میان‌رشته‌ای بدون گفتمان لازم گل‌خانه‌ای است

به گزارش روابط عمومی پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری دکتر حسین میرزایی در دومین روز از نخستین سمپوزیوم کشوری مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم پزشکی در نشست «میان رشته‌گی گذشته، حال و آینده» شرکت کرد.
دکتر حسین میرزایی در این نشست با اشاره به اینکه حدود ۱۳ سال است که پژوهشکده بر روی بحث میان‌رشته‌ای کار می‌کند و از این لحاظ از متقدمین است گفت: پژوهشکده در این زمینه آثار قابل اعتنایی را منتشر کرده است. همچنین ۲۲۹ برنامه درسی به وزارت عتف ارائه کرده است که امروزه در دانشگاه‌های مختلف استفاده می‌شود که یک مورد آن، دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران است که عمدتاً بر اساس برنامه‌های میان‌رشته‌ای تدوین شده در پژوهشکده تأسیس شد. با این حال، در خوشبینانه‌ترین حالت می‌توانیم بگوییم توفیق ما در این راه، نسبی بوده است.
وی در ادامه به برخی از علل این وضعیت اشاره کرد و گفت: بخشی از این ناکامی به خاطر از بالا به پایین بودن آن بوده که از درون نجوشیده و از روی احساس نیاز نبوده است؛ احساس نیازی در سطح دانشکده‌ها و دپارتمان‌ها. بنابراین در بهترین حالت وقتی تقاضایی از پایین نباشد و کار از بالا به پایین باشد و عملاً وجه مقدماتی‌اش فراهم نباشد نمی‌تواند در جای خودش بنشیند. از این حیث این از بدیهیات است که باید جوششی از درون باشد وگرنه چه بسا اگر این اتفاق را به درستی رقم نزنیم فاجعه‌ای با عنوان میان‌رشته‌ای رخ خواهد داد.
رئیس پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی با بیان اینکه پیش‌نیازهای میان‌رشته‌ای باید در سطح جامعه و دانشگاه‌ها بوجود بیاید تا به بحث میان‌رشته‌ای توجه ویژه‌ای بشود افزود: میان‌رشته‌ای چالش‌های زیادی دارد به همین دلیل باید به صورت آگاهانه به آن بپردازیم و در معرض آن قرار بگیریم چون هر کار نیازمند یکسری پیش نیازهای فرهنگی و اجتماعی است. کار میان‌رشته‌ای لاجرم نیازمند فرهنگ میان‌رشته‌ای است.
وی در ادامه به بحث کارگروهی (تیم ورک) به عنوان نمونه‌ای از میان‌رشته‌ای اشاره کرد و گفت: ما نمونه‌های موفقی از کارگروهی نیستیم بنابراین اگر آن را به صورت یک مسئله بپذیریم لاجرم بایستی به آن توجه ویژه‌ای داشته باشیم. برای این کار باید فرهنگ کارگروهی وجود داشته باشد، پس نباید خودمان را بی‌نیاز از شاخص‌های فرهنگی بدانیم و باید متناسب با آن کارویژه‌هایی را طراحی کنیم.
دکتر میرزایی یادآور شد: در بحث سازمانی هم باید بسیار توجه کنیم؛ به جرائت می‌توانم بگویم گاهی از دپارتمان کناری‌مان خبر نداریم و نمی‌دانیم که چکار می‌کنند. ساختارهای ما اینترگیشن نیست بلکه یک خودبسندگی تصنعی در آن‌ها حاکم است لاجرم این نمی‌تواند به همین شیوه ادامه پیدا کند و نمی‌توان با این شیوه انتظار معجزه میان‌رشته‌ای داشت. به این معنا تا گفتمان میان‌رشته‌ای در وجه گفتمانی شکل نگیرد کارهایی که صورت می‌گیرد هرچند شاید خوب باشد اما محدود است و نهایتاً گل‌خانه‌ای است.
وی در ادامه با اشاره به اینکه مسائل میان‌رشته‌ای مسائل جدی هستند افزود: مرکز پژوهش‌های مجلس مسائل اساسی کشور را مانیتور کرده است؛ مسائلی که بینارشته‌ای هستند. یکی از کارهایی که باید انجام شود تمرکز بر همین مسائل پیچیده است که خیلی جای کار دارد و خیلی از آنچه که باید باشیم عقب هستیم. بنابراین در حوزه میان‌رشته‌ای به هیچ عنوان وضع مطلوبی نداریم و تا این را باور نکنیم کاری جدی صورت نخواهد گرفت.
به گفته میرزایی: هرچند کارهایی در این زمینه انجام شده است مثلاً از سال ۱۳۸۷ تاکنون ۴۱ شماره فصلنامه میان‌رشته‌ای در پژوهشکده ما منتشر شده است اما خیلی با آن چیزی که باید باشیم فاصله داریم و نیازمند اراده‌های جدی و اقدامات اساسی‌تری هستیم هرچند فی‌نفسه اقدام دانشگاه علوم پزشکی زنجان را باید ارج گذاشت. لاجرم میان‌رشته‌ای قبل از هرچیز یک بینش و رویکرد است که الزامات اندیشه‌ای خاص خود را دارد و هنگام به عمل درآمدن، چالش‌ها و الزامات عملی خاص خودش را دارد و ضرورت دارد که توجه به همه این ساحت‌ها بشود تا بتوانیم یک گفتمان میان‌رشته‌ای را رقم بزنیم. همچنین اگر رشته‌های فربه نداشته باشیم میان‌رشته‌ای قوی هم نمی‌توانیم داشته باشیم. به این معنا، میان‌رشته‌ای مرحله‌ای پسارشته‌ای است بدین نحو که رشته‌ها اگر در اوج خودشان هم باشند باز هم ناقص‌اند و نیاز به تعامل بین‌رشته‌ای دارند. و نکته آخر اینکه میان‌رشته‌ای بیش از آموزش، از سنخ پژوهش است و منطقاً مراکز پژوهشی در این زمینه امکان پیشرو بودن دارند.
این سمپوزیوم با همکاری پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی، توسط دانشگاه علوم پزشکی زنجان شانزدهم و هفدهم بهمن ماه سال جاری در سالن همایش‌های مرکز اسناد و انقلاب اسلامی برگزار شد.

دسته بندی: اخبار

نوشتن دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *